2021-2022 EKONOMİK KRİZİ SONUCU TÜRKİYE’DE YENİ ZENGİNLİK ÖLÇÜLERİ

Ülkemizde 2021 ortalarında kendini hisettiren, yıl sonunda “ben burdayım” diyen ve 2022 ortalarında artık halkı canından bezdiren, gelecekle ilgili hayallerine kara bulut gibi çöken ekonomik kriz karşısında, tüketimi karşılayamayan üreticiler ve devlet kuruluşları arasında zam yarışı başlamış, ücretlerdeki artışlar neredeyse bir ay içinde erimiş, alım gücü yoksulluk düzeyine yaklaşmıştır.  Zam için bahane olarak ileri sürülen; petrol ürünleri ve kurlardaki artışların çok üzerinde bir reel enflasyon yaşanmaktadır. Yüksek enflasyonun başlıca nedenlerini ve düşürme yollarını Kastamonu gazetemizde “Bir Enflasyon Düşürme Öyküsü” başlığıyla 22.2.2022 tarihli köşe yazımızda açıklamaya çalışmıştık. O günden sonra, krizin ateşi daha da arttı. Haziran 2022 başında artık Türkiye’de çalışan, üretenlerin çoğunluğu yoksulluk sınırının altında yaşar duruma geldi. İyi ki geçmiş yıllarda otomobil, ev, telefon, beyaz eşya, mobilya sahibi olmuşlar.

Önce gençliğimizde ve ilk memuriyet yıllarımızda Kastamonu’da zenginlik ölçüsü neydi, hatırlayalım:

Çiftliği, 8-10 odalı konağı veya apartmanı olanlar

Eski han sahibi veya çarşıda kirada 5-10 dükkânı olanlar

Müteahhitler, fabrikatörler

Petrol istasyonu olanlar, inşaat malzemesi satanlar

Özel otomobili, şoförü bulunanlar

İpekli ve Avrupa kumaşı elbiseler giyenler

Fırından her öğün fırancala, pastaneden pasta, lokum, tatlı alanlar

Kasaptan her gün et alıp yiyebilenler

Uçağa binenler

Eşinin boynu ve kolları altınla dolu olanlar

Yurt dışına tatile gidenler

Yurt içinde yazlık sahibi olanlar

İçkili lokantada ziyafet verebilenler

Ramazanda 50-100 kişilik iftar yemeği verebilenler

Şimdi de 2022 Haziran ayının zenginlik ölçülerini sıralayalım. Kredi kartı kullanmaksızın (tabii maaş veya gelirlerini banka kartla ödeme dışında), geçmiş mal birikimlerini (telefon, otomobil, tablet, ev, arsa, dükkân) satmadan, devlet bütçesini kullanmadan, aile büyüklerinin yardımını almadan şu işleri 4 kişilik çekirdek ailesi (baba, anne, iki çocuk) ile yapabilenleri rahatlıkla zengin kabul edebiliriz.

Uçakla yılda bir defa yurt içinde bir şehre gitmek, bir hafta otelde kalmak

Uçakla yılda bir defa uzağa değil Azerbaycan’a gidip üç gün kalıp dönmek

Yazlık kiralayarak 15 gün tatil yapmak, tatile özel otomobille veya şehirlerarası otobüslegitmek

Ailesiyle 500 km. uzaklıktaki bir şehirdeki anne babasına bayram ziyaretinde bulunmak

17-18 yaşındaki iki çocuğuna her gün 50’şer TL (yol parası dahil) harçlık verenler

Ayda bir defa mangal yakabilenler (ev dışında, mesirede)

Ayda bir defa pirzola alanlar, haftada 2 kg kırmızı, 2 kg beyaz et tüketenler

Ev dışında kafeteryada haftada 10 çay, 2 kahve içebilenler

Özel otomobiliyle her gün 20 km. uzaklıktaki iş yerine gidip gelebilenler

Kredisiz, borçsuz iş yerinde her gün 5 sigortalı işçi çalıştırabilenler

Ailece ayda 5litre zeytinyağı, 5 litre ayçiçek yağı ve 1 kg. tereyağı tüketebilenler

Çocuklarına her gün süt içirebilenler

Şeker Bayramı’nda kaliteli baklava, kadayıf yiyebilenler, anne babasına götürebilenler (0,5 kg.)

Kurban Bayramı’nda kurban kesebilenler

Ayda bir defa eşi ve çocuklarını lokantaya götürebilenler

Günde bir gazete, ayda iki dergi, bir kitap alabilenler

Ayda iki tiyatro, bir sinema, bir opera, bir konsere gidebilenler (ailece değil, sadece karı koca)

Günde yoksullara 20 Tl sadaka verebilenler

Çocuklarından birini özel okulda, burssuz okutabilenler

Marka iki takım elbise ve ayakkabıya sahip olanlar

Borcu olmayan traktör sahibi çiftçiler

Kredi borcu bulunmayan, kredi kullanmadan 10 büyükbaş veya 100 küçükbaş hayvan yetiştirebilen besiciler

Organik pazardan kg.mı 30 Tl den 2kg. domates (Mayıs 2022 sonunda), 50 Tl’den 1 kg. taze fasulye satın alabilenler

Kayısı kurusu, fındık, antep fıstığı, leblebi (haftada 1 kg.) alabilenler

Dışarda haftada bir kez döner kebap veya pizza yiyebilenler

4-5.000 Tl ev veya dükkân kirası verebilenler

Düğün, doğumlarda yarım altın, hatta çeyrek altın takabilenler

Milletvekili, Bakan, çift maaşlı Bakan Yardımcısı veya yüksek bürokrat olanlar

Hazine garantili, Yap İşlet Devret usulü inşaat tamamlayan iş insanları

Bu listeyi daha da zenginleştirmek mümkün. Söz gelimi, Kastamomu’da yaşayanlar için yılda bir kez pastırmalı ekmek, haftada bir kez evde etli ekmek yemek gibi.

Zamanında miras ve krediyle ev, araba, yazlık, cep telefonu sahibi olanlar, bunları satarak bir süre daha enflasyon karşısında ayakta kalabilirler. Eğer mücadele başarısız olursa milletçe hapı yuttuk demektir. Tek düşüncemiz, isteğimiz krizin bir an önce köpüğünün alınması, müsilajının temizlenmesi, ateşinin düşürülmesi…

 

NAİL TAN